UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to). Więcej informacji znajdziesz tutaj.
TEATRNN.PL              Zapraszamy na nową stronę Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" pod adresem: teatrnn.pl!   
TNN.PL > Pamięć Miejsca  > Wielokulturowość > Brama Pamięci - lubelscy Żydzi > Życie codzienne lubelskich Żydów
Tisza be-Aw - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie

Rabini udający się na modlitwę. Pocztówka sprzed 1918 r. W judaizmie oprócz zdecydowanie wesołych świąt, podczas których panował nakaz publicznego radowania się (np. w Purim), funkcjonowały również dni poświęcone pamięci o tragediach. Święto Tisza be-Aw zostało ustanowione na pamiątkę wszystkich tragedii i trudnych wydarzeń, jakie dotknęły Żydów. Czas wspominania takich wydarzeń był czasem pokuty, rozmyślania nad własnym postępowaniem, próbą poprawy własnego zachowania i powrotu do Boga. Aktów tych dokonywano po to, by zapobiec podobnym wydarzeniom w przyszłości.
 
Spis treści:
 

 
 
 
 
 
 
Geneza święta
Święto Tisza be-Aw trwało jeden dzień. Rozpoczynało się o zachodzie słońca ósmego dnia miesiąca Aw i kończyło dziewiątego o zachodzie. Było ono zwieńczeniem trzytygodniowej pokuty (dni zwanych jemei bein hamecarim - dniami ucisku) i jednocześnie najsmutniejszym dniem w żydowskim kalendarzu. Podczas dni ucisku nie udzielano ślubów, nie można  było obcinać włosów ani golić się oraz szyć i kupować nowych ubrań. Należało unikać okazywania radości, a w sposób wyraźny należało okazywać żałobę na pamiątkę zburzenia Świątyni.

Dziewiąty dzień miesiąca Aw obchodzony był jako dzień w którym dotknęło naród żydowski wiele klęsk:

  • zburzenie murów Jerozolimy i Pierwszej Świątyni przez Babilończyków  oraz spustoszenie Jerozolimy i zburzenie Drugiej Świątyni przez Rzymian. 
  • Grzech zwiadowców, którzy po rozeznaniu w Ziemi Obiecanej, do której mieli wkroczyć Izraelici, zaprzeczyli by Izrael, nawet z pomocą Boga, był w stanie zdobyć te tereny. Z powodu ich grzechu niewiary, Bóg zapowiedział, że pokolenie, które opuściło Egipt, nie wejdzie do Ziemi Obiecanej, lecz będzie tułać się po pustyni aż do śmierci.
  • Upadek Betaru ? ostatniego punktu oporu w czasie powstania bar Kochby przeciwko Rzymowi w 135 roku. Rok po upadku Betaru plac świątynny został zaorany przez Rzymian.
  • W 1492 roku dzień 9 Aw został obrany przez króla Fryderyka, jako ostateczny dzień, w którym Hiszpania zostanie całkowicie oczyszczona od Żydów i ani jeden członek tej nacji nie będzie przebywał na ziemi hiszpańskiej.
  • 9 dnia miesiąca Aw według kalendarza żydowskiego rozpoczęła się pierwsza wojna światowa kojarzona jako zaczątek antysemityzmu w Europie.
 
Zwyczaje święta Tisza be-Aw
W dniu święta obowiązywały szczególne zalecenia zapobiegające odwróceniu uwagi od wyznaczonej na ten dzień żałoby. Podobnie jak w Jom Kippur nie wolno było spożywać jakichkolwiek pokarmów oraz pić napojów. Zdejmowano skórzane obuwie i siadano na podłodze lub bardzo niskim stołku. Obowiązywał zakaz mycia się i namaszczania ciała, a także współżycia seksualnego. Tego dnia unikano serdecznego  pozdrawiania przyjaciół i znajomych.
Święto Tisza be-Aw było dniem ścisłego postu. W przeddzień święta spożywano mały posiłek, niektórzy jedli jajko na twardo zanurzone w popiele. Z powodu żałoby posiłki spożywano najczęściej w pozycji siedzącej, na niskim stołku lub podłodze. Post pomagał w ponownym przeżywaniu wspominanych tego dnia tragedii. Przeżycie żalu i rozpaczy pomagało Żydom pogodzić się ze stratą, miało prowadzić do nowego życia i uwrażliwienia na cierpienia innych. Czynności zakazane, takie jak np. zakaz noszenia skórzanego obuwia, miały angażować całe ciało w przeżywanie żałoby. Odmawianie sobie wygody było wyrazem skruchy i chęci nawracania się.
 
Przebieg święta
Budynek nr 12 przy nieistniejącej już ulicy Szerokiej, na której mieszkał Rabin Icchak Horowitz. Fot: St. Kiełsznia, Archiwum Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" Modlitwę wieczorną Maariw całe zgromadzenie odmawiało siedząc na podłodze synagogi, czytano również Eicha (księgę Trenów), w której prorok Jeremiasz opłakuje zburzoną świątynię oraz odmawiano modlitwy żałobne, w tym Kadisz? modlitwę za zmarłych. W czasie nabożeństwa wieczornego zasłona (parochet) z aron ha-kodesz była zdejmowana na znak opuszczenia Świątyni przez bożą obecność. Nie zapalano wszystkich świateł, tak aby synagoga pozostawała w półmroku.

W czasie nabożeństwa porannego odmawiane były modlitwy pokutne oraz fragmenty księgi Hioba. Mężczyźni nie zakładali tego dnia tałesów oraz tefilin i nie studiowali Tory, gdyż  były to czynności radosne.

Zakończenie obchodów tego święta niosło  elementy nadziei ? zawieszano parochet  i okrycia pulpitów, stopniowo zapalano lampy, mężczyźni zakładali  szale modlitewne oraz tefilin i recytowali modlitwy błagające o pociechę dla Syjonu, odbudowę Świątyni i powrót do Jerozolimy.
  
Tisza be-Aw i Lublin
Według tradycji dziewiątego Aw jest dniem tragicznej śmierci Jaakowa Icchaka Lewiego Horowica. Według tradycji został on wyrzucony przez Demony przez okno swojego mieszkania przy ulicy Szerokiej i zmarł 15 sierpnia 1815 r., czyli w miesiącu Aw.

 

     Przeczytaj więcej o tym wydarzeniu w książce Władysława Panasa Oko Cadyka >>

 
Zobacz wspomnienia Symchy Wajsa w których opisuje zwyczaj przychodzenia w Tisza be-Aw na grób Widzącego >>

 

Literatura:

Rabin Greenwald Z., Bramy Halachy. Religijne prawo żydowskie, Kraków 2005.
 
http://www.hatikvah.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=59&Itemid=35&limit=1&limitstart=1, dostęp 26.11.2009.
 
 
                                                                                                                    Opracowała Emilia Kalwińska





 

 

 



Dom i rodzina w życiu lubelskich Żydów, Szabat - obrzędy i obyczaje w Lublinie, Gry i zabawy dzieci żydowskich, Pascha - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Szawuot - obrzędy i obyczaje na Lubleszczyźnie, Jom Kippur - obrzędy i obyczaje na Lubleszczyźnie, Rosz Ha-Szana - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Sukot i Simchat Tora - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Purim - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Chanuka - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Tisza be-Aw - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie,

-->

Kopiowanie zamieszczonych materiałów i ich wykorzystywanie bez zgody autorów jest zabronione
1997 - ; Wszystkie prawa zastrzeżone; Ośrodek Brama Grodzka - Teatr NN, ul Grodzka 21, 20-112 Lublin

powered by prot hosting serwery

Wspłpraca: