UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to). Więcej informacji znajdziesz tutaj.
TEATRNN.PL              Zapraszamy na nową stronę Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" pod adresem: teatrnn.pl!   
TNN.PL > Pamięć Miejsca  > Wielokulturowość > Brama Pamięci - lubelscy Żydzi > Życie codzienne lubelskich Żydów
Sukot i Simchat Tora - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie

Dom żydowski z kuczką w Izbicy. Zdjęcie z 1988 roku. Sukot, czyli Święto Namiotów (Szałasów), przez mieszkańców Lublina najczęściej nazywane ?kuczki?, obchodzono dwa tygodnie po rozpoczęciu roku i pięć dni po Jom Kippur ( 15 dnia żydowskiego miesiąca Tiszri, czyli na przełomie września i października). Było ono upamiętnieniem czterdziestoletniej wędrówki Żydów przez pustynię i związanej w tym konieczności mieszkania w namiotach i szałasach. Jest to jedno z trzech świat pielgrzymich, obok Pesach i Szawuot ),podczas których podążano do Jerozolimy, aby złożyć w Świątyni ofiarę z dorocznych zbiorów.Sukot trwa 7 dni w Izraelu i 8 w diasporze.

Chodząc na nabożeństwa różańcowe widzieliśmy tak zwane święto Kuczek. Więc Żydzi mieli w komórce, czy w jakimś domu, taki otwierany dach. To jest chyba związane z pamięcią wygnania na pustynię czy coś. I tam się modlili i tam modły zanosili. Także było słychać, powiedzmy, to ich, no nazwijmy to, zawodzenie, czyli modlitwę (Zadura Stanisław, Święta i obyczaje żydowskie)
 
Szałasy
Podczas siedmiu dni trwania święta Żydzi zamieszkiwali w specjalnie wybudowanych na ten cel szałasach. Budowano je na podwórkach lub na balkonach. Szałasy były wykonane z gałęzi różnych drzew. Konstrukcja ich, według Talmudu, powinna mieć trzy ściany i dach kryty gałęziami z liści. przeważnie  iglastych, bo pokrycie liściaste zbyt szybko więdnie). Wystrój szałasu zależał od stopnia zamożności rodziny. Należało w nim zjeść przynajmniej jeden posiłek dziennie. Jadano w to święto tradycyjnie: wszystkie potrawy faszerowane, pierogi z mięsem, kapustę z rodzynkami, a na deser orzechy pomarańcze i kompot. Wykluczone były potrawy gorzkie i kwaśne.

Mieszkańcy przedwojennego Lublina w swych relacjach często wspominali o ?kuczkach?, szczególnie w pamięci zapadały im właśnie szałasy, które na siedem dni zmieniały krajobraz żydowskiej dzielnicy:

Były tak zwane żydowskie Kuczki, to były takie święta, Żydzi siedzieli w tych domkach. To były właśnie takie szałasy, albo właśnie takie co wrzucali te różne garnki, oni siedzieli, modlili się (Berger Anna, Żydzi w Lublinie).
 
[Żydowska] Wielkanoc to wiem, że mniej więcej była z naszą Wielkanocą było. U nich tam chleba nie wolno było w ten czas jeść, tylko oni tymi macami żyli. Tam sobie coś gotowali i te mace. Już tak dokładnie nie mogę powiedzieć. A później były Kuczki. To była taka słomiana budka. Tam dachu nie było, tylko tyle, że gałęziami zielonymi było nakryte. Mieli tam jakiś stolik, świeczki dwie, obrus ładny. I tam się Żydzi modlili. Tylko Żydzi, a Żydówki nie. To w każdym domu była taka Kuczka. Tośmy tam nie raz zaglądali, nie raz się tam rzucało kamieniem do tych Kuczek, albo kija się wzięło i po tych kuczkach, jak [to] dzieci. Krzywdy się nie robiło, tylko tyle, że taka była zabawa (Zakrzewska Stanisława, Święta żydowskie)

Było bardzo dużo krużganków, dużo takich - to ?kuczki? się nazywały, takie miejsca, w których Żydzi odbywali swoje modły [w czasie święta Sukkot], bo to nie odbywało się w mieszkaniu, tylko w jakimś pomieszczeniu, gdzie gwoździ nie mogło być. Więc oni nawet i tam się właśnie gromadzili, w takich małych przybudówkach, z których można było usłyszeć i śpiewy, i modlitwy (Wajs Symcha, Rodzina).

Poza tym takie Święto Namiotów żydowskie [Sukkot], kiedy Żydzi budowali sobie namioty, to się nazywały "kuczki" i oni na Lubartowskiej, na balkonach, gdzie bardzo dużo Żydów mieszkało, to budowali sobie takie szałasy imitujące namioty w czasie tych świąt i to się widziało (Skwarek Cyprian, W Rynku to bardzo dużo Żydów mieszkało).

Przebieg Sukkot
Każdemu z siedmiu dni Sukkot towarzyszyła procesja wokół synagogi. Siódmego, ostatniego dnia ( zwanego Hoszana Raba - Wielkie Zbawienie) odbywała się najdłuższa procesja ? okrążano synagogę siedem razy modląc się o dobre plony. Tego dnia  kończy się sąd Boga nad ludźmi rozpoczęty w Rosz Ha Szanna, i w pewnym sensie liturgia w synagodze przypomina liturgię Jom Kippur np. prowadzący modlitwę ubrany jest w białą żałobną szatę.Owoce Etrogu.Źródło:http://commons.wikimedia.org/wiki/File:3_etrog.JPG Święto Sukkot ściśle związane było w modlitwami o dobre plony, dlatego procesjom towarzyszyły hymny pochwalne oraz obrzęd lulaw. Lulaw to bukiet czterech gatunków ? składa się z jednej gałązki palmy, dwóch gałązek wierzby, trzech mirtu i owocu przypominającego cytrynę ? etrogu. Palma miała moc oddalania złych deszczów i wiatrów niszczących plony, mirt symbolizował płodność i miłość, wierzba była symbolem życiodajnej wody, a etrog był symbolem doskonałości. Podczas śpiewania hymnów pochwalnych każdy Żyd trzymał w lewej ręce etrog, w prawej lulaw i wymachiwał nimi na cztery strony świata, oraz w górę i w dół,  co symbolizowało wszechobecność Boga.
We wspomnieniach mieszkańców Lublina pojawiają się przykłady zachowania lubelskiej młodzieży, która, aby zakłócić nabożeństwa, czy modlitwy wpuszczała do synagogi lub szałasu czarnego  kota, czy kruka. Zachowania te miały znamiona żartu lecz nieświadomi tego Żydzi byli bardzo przejęci i odbierali pojawienie się zwierzęcia za zły znak.
 
U nas w domu tym żydowskim to na balkonach kuchennych były takie kuczki porobione - takie domki i tam w te święto kuczek się zbierali i jakieś modły odprawiali, a myśmy z tym Jankiem łapali wrony i wpuszczaliśmy im. Był rwetes (Skokowska Kalina, Polacy i Żydzi w Lublinie).
 
Jak Żydzi robili tak zwane Kuczki, robili te szałasy, z wierzchu trzcina i tam gromadzili się i modlili, to myśmy łapali czarnego kota i wrzucaliśmy im tam do środka, bo mówili, że jak się rzuci czarnego kota, to że diabeł przyleciał, to myśmy robili takie psiuksy (Drobek Jan, Żydzi w Lublinie).
 
W diasporze obchodzono dodatkowy, ósmy dzień święta zwany Szmini Aceret (Ósmy dzień), tego dnia modlono się szczególnie o deszcz, jest to dodatkowy dzień radości (w Judaizmie liczba 8 symbolizuje kompletność), podczas którego nie używa się już lulawu.
 
Chorągiewka na Simchat Tora.Simchat Tora (RadośćTory)
Następnego dnia po zakończeniu Sukot następuje kolejne święto zwane Simchat Tora (Radość Tory) - w Izraelu obchodzi się je tego samego dnia, co Szmini Aceret. Uroczystość ta kończyła roczny cykl odczytywania Pięcioksięgu i rozpoczynała nowy. Mężczyznę, któremu przypadł w udziale zaszczyt odczytania końcowego fragmentu nazywa się oblubieńcem Tory - chatan Tora. Ten, kto odczytuje pierwszy fragment nowego cyklu zwie się oblubieńcem Księgi Rodzaju - chatan Be-reszit. Cała społeczność uczestniczy w wielkiej radości - wszystkie bogato zdobione zwoje Tory niesione przez najbardziej zasłużonych członków gminy zostają w tanecznym korowodzie mężczyzn oraz chłopców z chorągiewkami i jabłkami siedmiokrotnie obniesione wokół bimy.
 
Literatura
 
De Vries Mzm. S. P. , Obrzędy i symbole żydów, Kraków 2007. 
 
 
Gal-Ed E., Księga świąt żydowskich.Warszawa 2005.
 
Goldstein M., Dresdner K., Kultura i sztuka ludu żydowskiego na ziemiach polskich, Warszawa 1991.
 
Kameraz-Kos N., Święta i obyczaje żydowskie, Warszawa 2000.
 
 
 
Opracowała Magdalena Grzebalska i Emilia Kalwińska
 

 

 



Dom i rodzina w życiu lubelskich Żydów, Szabat - obrzędy i obyczaje w Lublinie, Gry i zabawy dzieci żydowskich, Pascha - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Szawuot - obrzędy i obyczaje na Lubleszczyźnie, Jom Kippur - obrzędy i obyczaje na Lubleszczyźnie, Rosz Ha-Szana - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Sukot i Simchat Tora - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Purim - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Chanuka - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Tisza be-Aw - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie,

-->

Kopiowanie zamieszczonych materiałów i ich wykorzystywanie bez zgody autorów jest zabronione
1997 - ; Wszystkie prawa zastrzeżone; Ośrodek Brama Grodzka - Teatr NN, ul Grodzka 21, 20-112 Lublin

powered by prot hosting serwery

Wspłpraca: