UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to). Więcej informacji znajdziesz tutaj.
TEATRNN.PL              Zapraszamy na nową stronę Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" pod adresem: teatrnn.pl!   
TNN.PL > Pamięć Miejsca  > Wielokulturowość > Brama Pamięci - lubelscy Żydzi > Życie codzienne lubelskich Żydów
Jom Kippur - obrzędy i obyczaje na Lubleszczyźnie

 Kantor z chórem w synagodze podczas modlitwy w Dniu Pojednania. Pocztówka z przełomu XIX i XX wiekuJom Kippur, czyli Dzień Pojednania był jednym z najważniejszych świąt żydowskich o charakterze pokutnym. Oznaczało ono pojednanie z Bogiem poprzez wyznanie swoich grzechów i uwielbianie Jego miłosierdzia. Według tradycji tego dnia Mojżesz zszedł z góry Synaj i oznajmił Hebrajczykom, że Bóg wybaczył im grzech ?złotego cielca? i przekazał im ponownie Tablice Dekalogu.
Jom Kippur obchodzono po 40-dniowym okresie postu i tszuwy (skruchy) na pamiątkę tamtych wydarzeń 10 Tiszri, czyli na przełomie września i października. Wierzono,że tego dnia  Bóg odpuszcza grzechy wszystkim szukającym Jego miłosierdzia, dlatego synagogi w tym dniu były zatłoczone przez żydów ubranych w białe żałobne kitle, przybyłych, aby modlić się i wyznawać swoje grzechy.
  
 
Przebieg Jom Kippur
W wigilię święta każdy powinien był zjeść obfity posiłek, ważny ze względu na czekający wszystkich całodobowy post. Obowiązywała również rytualna kąpiel w mykwie. Ostatnią czynnością poprzedzającą Jom Kippur było zapalenie świec. W domu zapalano je za dusze żyjących, a w synagodze za dusze zmarłych rodziców i najbliższej rodziny.

Podczas liturgii w synagodze kantor śpiewał trzykrotnie Kol Nidre [1]. Żydzi wierzyli, że podczas tej modlitwy jednoczą się ze wszystkimi swymi zmarłymi. Po Kol Nidre następowało publiczne wyznanie grzechów. Modlitwę odmawiano po cichu, bijąc się w piersi. Następnie każdy Żyd z osobna spowiadał się z win wobec bliźnich, rodziny i społeczności. Na liturgię tego dnia składały się też hymny wyrażające ludzką niedoskonałość i bezmiar Bożego miłosierdzia. Odmawiano także modlitwy za zmarłych.

Następnego dnia od rana do zmroku, trwały nabożeństwa w synagodze. Bardzo ważną chwilą tych nabożeństw było uklęknięcie podczas wypowiadania przez kapłana tetragramu[2]  (Imię Boga, którego w żadnej innej sytuacji wypowiadać nie wolno). Był to jedyny moment w   w którym żydzi klękali. Jom Kippur kończył dźwiękiem szofaru (róg barani) wraz z nadejściem pierwszej gwiazdy. Zaczynał się nowy rok, w który wierni mogli wejść bez poczucia winy, oczyszczeni.

Interesującym zwyczajem praktykowanym w Europie Wschodniej  był kaparot. Polegał on na przekazywaniu swoich grzechów na zwierzę ofiarne. Zwykle był to kogut w przypadku mężczyzny i kura w przypadku kobiety. Ofiarowujący kręcił trzykrotnie zwierzęciem nad głową, wskazując je jako swojego zastępcę, zamiennika, pokutę. Następnie ptaka zabijano.

Nakazy
Podczas Jom Kippur obowiązywał ścisły post ? nie wolno było spożywać posiłków ani napojów. Zakazana była wszelka praca ? wszystkie czynności zabronione w Szabas, były również zabronione w Dzień Pojednania. Ponadto obowiązywał zakaz mycia się,  namaszczania ciała, noszenia skórzanego obuwia oraz współżycia płciowego. Dzieci, kobiety ciężarne i chorzy byli wyłączeni z zakazów.
 
Kiedy był post nie wolno twarzy umyć, cały dzień trzeba się było modlić [...] Sądny dzień ? Jom Kippur ? [ludzie życzyli sobie] żeby spotkać się na drugi rok, bo sądny dzień był straszny. Ja płakałem zawsze. Matka żegnała się z nami, przychodziła matki rodzina i ojca rodzina i w ogóle. Cały dzień. Od rana do wieczora rąk nie wolno [było] umyć (Honig Józef, Żydzi w Lublinie). 
 
To było święto oczyszczenia, czy coś takiego, gdzie Żydzi przychodzili nad rzekę.(?) Tam była taka skarpa i tam Żydzi modlili się, właśnie dokonując tych charakterystycznych takich pochyleń i dokonywali oczyszczenia, które polegało symbolicznie na wytrząsaniu paprochów z ieszeni. Więc to było święto oczyszczenia (Zadura Stanisław, Święta i obyczaje żydowskie).
 
To w tej synagodze taki płacz był. Oni wyznawali chyba swoje grzechy. Prowadził to rabin. (Krasnodębska Marianna, Święta żydowskie).
 
Literatura
 De Vries Mzm. S. P. , Obrzędy i symbole żydów, Kraków 2007.
 
 
Goldstein M., Dresdner K., Kultura i sztuka ludu żydowskiego na ziemiach polskich, Warszawa 1991.
 
Kameraz-Kos N., Święta i obyczaje żydowskie, Warszawa 2000.
Przypisy
[1] Modlitwa unieważniająca wszelkie śluby złożone Bogu nieświadomie, zbyt pochopnie lub pod przymusem. Odnosi się tylko do zobowiązań uczynionych przez ludzi wobec Boga. Nie dotyczy ślubowań , przysiąg i zobowiązań wobec innej osoby lub instytucji. Kameraz-Kos N., Święta i obyczaje żydowskie, Warszawa 2008, s. 139.
[2] Składające się z czterech hebrajskich liter imię Boga. Kameraz-Kos N., Święta i obyczaje żydowskie, arszawa 2008, s. 146.

Opracowała Magdalena Grzebalska


 

 



Dom i rodzina w życiu lubelskich Żydów, Szabat - obrzędy i obyczaje w Lublinie, Gry i zabawy dzieci żydowskich, Pascha - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Szawuot - obrzędy i obyczaje na Lubleszczyźnie, Jom Kippur - obrzędy i obyczaje na Lubleszczyźnie, Rosz Ha-Szana - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Sukot i Simchat Tora - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Purim - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Chanuka - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Tisza be-Aw - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie,

-->

Kopiowanie zamieszczonych materiałów i ich wykorzystywanie bez zgody autorów jest zabronione
1997 - ; Wszystkie prawa zastrzeżone; Ośrodek Brama Grodzka - Teatr NN, ul Grodzka 21, 20-112 Lublin

powered by prot hosting serwery

Wspłpraca: