UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to). Więcej informacji znajdziesz tutaj.
TEATRNN.PL              Zapraszamy na nową stronę Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" pod adresem: teatrnn.pl!   
TNN.PL > Pamięć Miejsca  > Bądź Odkrywcą Pamięci
Mała Ojczyzna

Czym właściwie jest ?mała ojczyzna? precyzuje Stefan Starczewski:
?W najbardziej ogólnym sensie ?mała ojczyzna? oznacza miejsce zamieszkiwania człowieka, które go kształtuje, z którym sprawuje pieczę (?) Dla wielu twórców literatury ich małe ojczyzny pełnią rolę inspiratorską i mitotwórczą, zwłaszcza gdy rozpamiętywane są z oddalenia, nostalgiczne ? po utracie. Taką rolę pełni Litwa w ?Panu Tadeuszu?, Adama Mickiewicza, ?Żmudź? w twórczości Czesława Miłosza, Huculszczyzna w prozie Stanisława Vincenza, czy też Wielopole w dziele Tadeusza Kantora.

Prof. Leszek Kołakowski filozof, pisarz żyjący od roku 1968 poza krajem, w czasie uroczystości nadania mu w roku 1993 tytułu honorowego obywatela Radomia, będącego jego miastem rodzinnym, małą ojczyznę określił następująco: ?To miasto, czy wieś w której się urodziliśmy, to środek świata. To przestrzeń niewielka, w której się obracamy ? nasze domy, ulice, cmentarze, kościoły, to przestrzeń niewielka wielkim wysiłkiem ludzkim zabudowana, przez wojny niszczona i odbudowywana, to centrum świata?.

Mała ojczyzna jest więc zarówno realną przestrzenią geograficzną i społeczno?kulturową jak i miejscem symbolicznym. Przestrzeń małej ojczyzny nie musi pokrywać się z administracyjnie wyznaczonym obszarem gminy, małego miasta, wsi czy dzielnicy wielkomiejskiej. Jest to przestrzeń bez wyraziście określonych granic, istotną rolę w jej konkretyzacji pełni subiektywna świadomość ludzi utożsamiających się z nią. Przestrzeń małej ojczyzny to miejsce doniosłych doświadczeń i przeżyć osobistych jej mieszkańców, formowania się ich biografii, to świat z którym zrosło się ich życie i z którym wiąże ich częstokroć silna więź emocjonalna. To dostępny zmysłowemu poznaniu, świat wyglądów, kształtów i barw domów, ulic, parków, lasów, pół, łąk ? świat niepowtarzalnej konstelacji krajobrazów. Mała ojczyzna jest płaszczyzną tworzenia się więzi lokalnych, zakorzenienia ludzi we własnej tradycji i historii?.
(S. Starczewski , Małe ojczyzny - tradycja dla przyszłości, Małe ojczyzny. Tradycja dla przyszłości, s. 23)

W jeszcze inny sposób małą ojczyznę charakteryzuje Ryszard Kapuściński:
Jak widać pojęcie ?małej ojczyzny? jest złożonym terminem, bo składa się na niego coś, co nazywa się ?duchem miejsca? i co jest trudne do jednoznacznego zdefiniowania. Więcej o duchowości miejsca, o specyfice genius loci mówi architekt, który stwarza i adaptuje przestrzeń.

Podobnie określa ją urbanista Artur Kostarczyk:
?Żeby zachować pewne struktury kulturowe, średniowieczne miasta, wsie, dziedzictwo architektoniczne ? trzeba cały czas w to inwestować, to cały czas musi żyć, to cały czas musi być używane. Znaczenia tego bogactwa, różnorodności kulturowej muszą być w jakiś sposób rozpoznawane. Wielki Goethe powiedział kiedyś coś takiego?żeby zobaczyć, trzeba najpierw zrozumieć, co się widzi? takim dobrym sposobem na zrozumienie tego co się widzi jest używanie ? czyli doświadczanie przestrzeni każdego miejsca, miejscowości i regionu. Pewna wrażliwość i umiejętność przeżywania tej przestrzeni jest drogą do zobaczenia tego dziedzictwa kulturowego w pełni?.
(A. Kostarczyk, Dziedzictwo kultury gospodarowania przestrzenią [w:] Małe ojczyzny. Tradycja dla przyszłości, s.32)

Mała ojczyzna to niewątpliwe dom lub miasto rodzinne. To przestrzeń, w której czujemy się bezpieczni i w niezależny sposób związani. Jest to rodzaj mitycznej przestrzeni, w której się poruszamy:
?Można rozróżniać dwa zasadnicze rodzaje przestrzeni mitycznej. W jednym przestrzeń mityczna jest mglistym obszarem niedostatecznej wiedzy (?) jest ramą przestrzeni pragmatycznej. W drugim jest przestrzennym składnikiem światopoglądu, koncepcją lokalizacji wartości, w której obrębie ludzie prowadzą swoje zwykłe działania. (?) zarówno dla jednostek, jak i dla grup zawsze będą istniały obszary mało znanego lub nieznanego i prawdopodobnie zawsze znajdą się ludzie skłonni rozumieć miejsce człowieka w naturze (?)?.

?We współczesnym zachodnim społeczeństwie, żeby rozważyć inny przykład powszechnego zjawiska (?) ludzie z jednego regionu znają dobrze własną okolicę, ale najczęściej niewiele wiedzą o terenach swoich sąsiadów (?) podzielają powszechną mglistą wiedzę (mity) o znacznie szerszych terenach ? ziemi czy kraju, w którym leży ich okolica. Przestrzeń, którą zamieszkujemy wytycza pewien sens, porządek i logika. Natomiast ład ten powiązany jest z ludzkimi
doświadczeniami poszczególnych pokoleń:

?Przestrzeń mityczna jest konstrukcją intelektualną (?) odpowiedzią uczuć i wyobraźni na podstawowe ludzkie potrzeby. (?) Logicznie kosmos może mieć tylko jeden środek; w myśli mitycznej dopuszcza się wiele środków, z których jeden może nad innymi dominować. Z punktu widzenia logiki, całość składa się z części, z których każda ma swoje charakterystyczne miejsce, strukturę i funkcję. (?)W myśli mitycznej część może symbolizować całość i mieć moc całości. (?) Małe jest zwierciadłem wielkiego. Małe dostępne jest wszystkim ludzkim zmysłom. (?) Przestrzeń architektoniczna ? dom, świątynia czy miasto ? jest mikrokosmosem obdarzonym jasnością, której brak zjawiskom naturalnym. Architektura jest kontynuacją ludzkich wysiłków w kierunku podniesienia świadomości poprzez tworzenie dotykalnego świata, wyrażającego jasno
doświadczenia zarówno te, które odczuwa się głęboko, jak i te, które dają się zwerbalizować; doświadczenia indywidualne i doświadczenia zbiorowe?.
( Yi ? Fu Tuan, Przestrzeń i miejsce, s.114-116)



Miasteczko

Dodatkowe informacje do działu
Lokalna przestrzeń kulturowa a tożsamość 
W obliczu globalizacji coraz częściej powracamy do swojego małego świata-lokalnej ojczyzny.

 

 



Ślady historii, Szkolne Kluby Odkrywców - ścieżkami pamięci, Wielka Księga Miasta. Lublin w fotografii do 1939 roku., Program "Środki Świata", Bądź animatorem - dobre przykłady, Materiały edukacyjne, Bądź artystą, Mała Ojczyzna, Pracownia Opowiadania, Lublin - Moje Miasto,

-->

Kopiowanie zamieszczonych materiałów i ich wykorzystywanie bez zgody autorów jest zabronione
1997 - ; Wszystkie prawa zastrzeżone; Ośrodek Brama Grodzka - Teatr NN, ul Grodzka 21, 20-112 Lublin

powered by prot hosting serwery

Wspłpraca: