UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to). Więcej informacji znajdziesz tutaj.
TEATRNN.PL              Zapraszamy na nową stronę Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" pod adresem: teatrnn.pl!   
TNN.PL > Pamięć Miejsca  > Wielokulturowość > Brama Pamięci - lubelscy Żydzi > Zagłada lubelskich Żydów
Ochronka żydowska (sierociniec) - Grodzka 11, Lublin

Żydowska Ochronka przy ul. Grodzkiej 11 - obecnie Młodzieżowy Dom Kultury. Fot. Stanisław Turski.Ochronka (sierociniec) dla dzieci i starców żydowskich założono w drugiej połowie XIX wieku. Po powstaniu styczniowym jego lokalizację z ul. Podzamcze zmieniono na ul. Grodzką. Ochronka była subsydiowana przez Magistrat miasta Lublina i Gminę Żydowską.
 
  
Przed wojną
Ochronka zajmowała dwupiętrowy budynek przy ul. Grodzkiej 11, na który składało się:   
9 sypialni, 2 pokoje stołowe, szkoła, sala rekreacyjna, kancelaria, kuchnia, pokój służbowy, kąpielowy, pralnia i ubikacja. Jej główna działalność była nastawiona na całkowite utrzymanie, ubranie i zapewnienie nauki dla pensjonariuszy. Dzieci miały zorganizowaną naukę w szkołach powszechnych i średnich zakładach naukowych. Małe uczęszczały do przedszkola mieszczącego się na miejscu i odbywały tzw. kurs przygotowawczy.
Główne formy działalności do roku 1939 zostały szczegółowo rozpisane w Sprawozdaniu ochrony dla sierot i starców przy gminie żydowskiej w Lublinie za r. 1936/37, gdzie w wyjaśnieniu do pozycji rozchodowych czytamy:

Odżywianie: każdy pensjonariusz otrzymuje 40 dkg chleba, 10 dkg bułek, l mleka, 7 dkg masła, 3 dkg cukru, mąkę , kartofle, ryż, herbatę, kawę, itp.
Odzież: każdy pensjonariusz otrzymuje rocznie 1 parę bielizny, 1 sukienkę, ew. 1 ubranko, 2 fartuszki, 1 czapkę, 4 parę pończoch, 1 parę butów, itp.
Pomoc medyczna: lekarze, lekarstwa, pomoc doraźna, itp.
Nauka: nauka ogólna, podręczniki, przybory szkolne, kursy wieczorowe, itp.

Wykształcenie fachowe: dopłata majstrom za naukę, uczenie na kursach Towarzystwa ?Ort? i przybory
Kolonie letnie: utrzymanie na koloniach i półkoloniach.
 
 
Okres okupacji
W styczniu 1939 r. prowadzenie sierocińca powierzono nowym kuratorom: Wolfowi Halpernowi, Szmulowi Wolmanowi i Zanwelowi Szpiro. Od tego czasu dokonano gruntownego remontu budynku: m.in. zaprowadzono kanalizację, urządzono prysznice, wymieniono wyposażenie. W okresie okupacji niemieckiej funkcje Gminy Wyznaniowej Żydowskiej przejęła Rada Żydowska, Judenrat, która swoją siedzibę miała w budynku ochronki.
Z relacji świadków wiadomo, że w czasie wojny rodziny żydowskie oddawały swoje dzieci do sierocińca, wierząc że tam będą bezpieczne. Pierwotnie budynek przeznaczony dla 30 osób musiał pomieścić ponad 100 dzieci i starców. Warunki sanitarno - higieniczne były tu poniżej wszelkich norm. W lipcu 1941 r. dzieci nie mogły korzystać z łazienek, ponieważ zostały one zajęte przez funkcjonariuszy służby porządkowej. Dzieci spały po kilkoro na jednym łóżku, a w dzień musiały przebywać w towarzystwie osób niedołężnych, często bardzo chorych. Na wszystko brakowało pieniędzy. W piśmie do Prezydium Rady Żydowskiej w Lublinie z dnia 30 marca 1941 r. kuratorzy ochronki proszą o dostarczenie macy, aby móc urządzić ?nieszczęśliwym sierotom odpowiednie święta?.
 
 
Pomnik na Nowym Kirkucie w Lublinie. Fot. Marcin Fedorowicz  
Likwidacja ochronki
W czasie akcji likwidacyjnej getta, na wiosnę 1942 r., wszystkie dzieci z ochronki oraz starców (oddzielnie) wywieziono samochodami ciężarowymi ?na łąki na Majdan Tatarski? i zamordowano. Wtedy też zginęły opiekunki dzieci: Anna Taubenfeld, Hanna Kupperberg i p. Rechman, które nie chciały opuścić dzieci i dobrowolnie zdecydowały się na śmierć.
 
 
Pomnik na Nowym Kirkucie
Na Nowym Kirkucie w Lublinie przy ul. Walecznych stoi pomnik, gdzie po ekshumacji prawdopodobnie złożono ciała dzieci.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Literatura
Kuwałek R., Szlakiem pamięci Żydów Lubelskich, [w:] Bojarski J. (red.), Ścieżki pamięci, Lublin - Rishon Lezion, 2001.
 
 
 
 
Opracowały: Marta Grudzińska, Beata Markiewicz
Anna Dąbrowska




Ochronka żydowska - świadectwa pisane
Ochronka żydowska - Historie Mówione

 

 



Sprawiedliwi wśród Narodów Świata, Majdanek - eksterminacja ludności żydowskiej w Lublinie, Kalendarium Zagłady lubelskich Żydów, "Akcja Reinhard" w Lublinie - Likwidacja getta na Podzamczu, Lubelski Plac Śmierci, Getta w Lublinie, Majdanek - hitlerowski obóz koncentracyjny w Lublinie, Ochronka żydowska (sierociniec) - Grodzka 11, Lublin, Ludzie aparatu nazistowskiego w Lublinie, Judenrat w Lublinie, Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej w Lublinie, "Akcja Dożynki" w Lublinie - 3 listopada 1943 , Oddziały Wartownicze Dowódcy Policji i SS na Dystrykt Lubelski, Obozy pracy w dystrykcie lubelskim, Getta tranzytowe w dystrykcie lubelskim, Obóz zagłady w Bełżcu, Obóz zagłady w Sobiborze, Grabież mienia Żydów lubelskich podczas ?Akcji Reinhard?, Bibliografia - Zagłada lubelskich Żydów, Koleje i deportacje , Komory gazowe w czasie II wojny światowej i "Akcji Reinhard",

-->

Kopiowanie zamieszczonych materiałów i ich wykorzystywanie bez zgody autorów jest zabronione
1997 - ; Wszystkie prawa zastrzeżone; Ośrodek Brama Grodzka - Teatr NN, ul Grodzka 21, 20-112 Lublin

powered by prot hosting serwery

Wspłpraca: