· 24 stycznia - rocznica śmierci Władysława Panasa (2005 r.)
W pierwszą rocznicę śmierci Władysława Panasa w Ośrodku „Brama Grodzka – Teatr NN” odbyło się spotkanie i promocja - wydanej przez Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej – książki autora pt. "Willa Bianki. Mały przewodnik drohobycki dla przyjaciół".
· 15 marca – rocznica urodzin Józefa Czechowicza (1903 r.)
Urodzinom' tego wybitnego lubelskiego poety towarzyszą co roku następujące działania:
- odczytanie "Poematu o mieście Lublinie" przez zaproszonych gości;
- Misterium "Druku i Poezji".
W każde "urodziny" J. Czechowicza wydawany jest, w nakładzie zgodnym z aktualną rocznicą, tomik „Poematu o mieście Lublinie”. Egzemplarze są składane tradycyjną, ręczną, metodą typograficzną i odbijane na maszynie F. M. Weiler z 1903 roku. Na tę rocznicę drukowany jest także okolicznościowy ekslibris.
· 16/17 marca - początek likwidacji “dużego getta” na Podzamczu (1942 r.)
Noc z 16 na 17 marca 1942 przyjmowana jest w historiografii za początek Akcji „Reinhard” - akcji zagłady Żydów na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Jest to rocznica rozpoczęcia likwidacji Getta w Lublinie, która upamiętnia w naszej lokalnej, lubelskiej historii początek Holokaustu.
Co roku 16 marca Ośrodek zaprasza do wzięcia udziału w Misterium Światła i Ciemności. Na terenie byłej dzielnicy żydowskiej na Podzamczu gasną światła. Po obu stronach Bramy powstają dwie symboliczne przestrzenie - światła i ciemności, życia i zagłady. W tym czasie słychać kadisz, żydowską modlitwę za zmarłych. Jedyna płonąca latarnia - Latarnia Pamięci przy Podwalu - przypomina o wielowiekowej obecności Żydów w Lublinie.
16 marca 2006 roku w Misterium wzięła udział młodzież polska z Lublina oraz młodzież izraelska ze szkoły siostrzanej z Raanana, która od 2002 roku regularnie odwiedza Lublin w ramach projektu realizowanego razem z IX LO. Młodzież odczytywała imiona i nazwiska żydowskich mieszkańców, którzy zginęli w obozie na Majdanku. Zostały również odczytane wybrane nazwiska Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
W wydarzeniu wziął udział Josef Dakar – przewodniczący Ziomkostwa Lubelskiego w Izraelu.
· 19 kwietnia - „Dzień Pamięci o Holokauście i przeciwdziałaniu zbrodniom przeciwko ludzkości” (1943 r.)
W związku z obchodzonym 19 kwietnia “Dniem Pamięci o Holokauście i przeciwdziałaniu zbrodniom przeciw ludzkości” Ośrodek “Brama Grodzka – Teatr NN” zaprasza od 2005 roku do wspólnego działania artystyczno-edukacyjnego „Listy do Henia”.
Przedsięwzięcie to nawiązuje do realizowanego od 2001 roku projektu “Listy do Getta”. Młodzież z lubelskich szkół wysyła co roku listy do konkretnych osób – żydowskich mieszkańców Lublina, którzy zginęli w czasie likwidacji Getta. Tak zaadresowane listy wracają do ich nadawców z adnotacjami typu “adresat nieznany”, „nie ma takiego adresu”. Wydobywając pojedynczych ludzi z bezimiennej liczby zamordowanych, nadawcy dotykają problemu Zagłady w indywidualny sposób. Akt wysłania listu do konkretnej osoby, pod konkretny adres czy odczytania jej nazwiska jest symbolicznym przywróceniem pamięci o tej osobie. W 2004 roku młodzież wysyłała listy do dzieci i ich opiekunek z ochronki dla sierot i starców żydowskich, która mieściła się w budynku przy ul. Grodzkiej 11.
W 2005 roku listy do Henia pisała młodzież także ze szkół spoza Lublina (m. in. ze Stargardu Szczecińskiego, Oświęcimia, Raszyna, Poniatowej, Częstochowy czy Legionowa) oraz młodzież niemiecka z z Limes-Gymnasium z Welzheim.
W 2006 roku, uwzględniając propozycję Centralnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli by obchodom „Dnia Pamięci o Holokauście” towarzyszyła myśl przewodnia „Los dziecka w czasie Zagłady – pomoc Sprawiedliwych wśród Narodów Świata”, koordynatorzy projektu przygotowali spotkania grup młodzieży z osobą uhonorowaną medalem Sprawiedliwych oraz z osobą Ocaloną z Holokaustu. Przybyli na spotkanie gimnazjaliści mieli już pewną wiedzę na temat Zagłady, wielu spośród nich uczestniczyło także we wcześniejszych projektach Ośrodka, np. w „Listach do Getta” bądź Misterium Światła i Ciemności. Dodatkowo, spacer po wystawie „Portret miejsca” tuż przed spotkaniem przeniósł młodych ludzi w klimat przedwojennego wielokulturowego Lublina.
W projekcie „Listy do Henia” uczestniczy co roku młodzież niemiecka przebywająca w Lublinie na wolontariacie organizowanym przez Stowarzyszenie "Akcja Znak Pokuty".
Po wysłaniu listów do Sprawiedliwego, Ocalonej i Henia Żytomirskiego – żydowskiego chłopca urodzonego w 1933 roku w Lublinie i zgładzonego przez hitlerowców w komorze gazowej prawdopodobnie w listopadzie 1942 roku, uczestnicy wydarzenia przechodzą do miejsc związanych z życiem Henia. Są to: dom rodzinny przy ul. Szewskiej 3; dom przy ul. Kowalskiej 11, dokąd rodzina Żytomirskich została zmuszona przenieść się w związku z utworzeniem getta; ostatnia latarnia miasta żydowskiego przy ul. Podwale.
Historia życia tego chłopca stała się dla nas inspiracją także przy przygotowaniu wystawy “Elementarz”, poświęconej życiu dzieci w obozie na Majdanku.
· maj/czerwiec – październik/listopad - Spotkania z Przeszłością Lublina – Historia Żywa
“Spotkania z Przeszłością Lublina” mają charakter cyklicznie odbywającego się festiwalu edukacyjno-animacyjnego. Są to działania skierowane do młodzieży, wychowawców, nauczycieli, bibliotekarzy, instruktorów Domów Kultury oraz mieszkańców Lublina, którzy pragną pogłębić swoją wiedzę o przeszłości miasta.
Zaproszeni goście z różnych ośrodków w Lublinie wygłaszają wykłady dotyczące wybranych zagadnień związanych z Lublinem. Pracownicy Ośrodka prowadzą warsztaty z zakresu historii, historii sztuki, geografii i teatru.
Poprzez te formy chcemy przybliżyć uczniom tematykę związaną z ich “małą ojczyzną”.
· 2 czerwca - Pożar miasta Lublina (1719 r.)
2 czerwca jest rocznicą pożaru miasta z 1719 roku. Tego dnia na Starym Mieście odbywa się happening, będący przypomnieniem procesji dominikańskiej, która w 1719 roku ocaliła miasto z pożaru. Do wzięcia udziału w procesji są zaproszeni wszyscy mieszkańcy Lublina. Wędrówka jest zaaranżowana w ten sposób, by można było odczuć klimat dramatycznych wydarzeń sprzed niemal trzystu lat.
· pierwsza lipcowa pełnia księżyca – spacer trasą "Poematu o mieście Lublinie" Józefa Czechowicza
Pierwsze przejście odbyło się w nocy 13/14 lipca 2003 roku w ramach obchodów setnej rocznicy urodzin Poety. Rozpoczęliśmy w ten sposób coroczną tradycję przejścia śladami miejsc uwiecznionych w "Poemacie". Spacer przypada na noc lipcową, pierwszą noc pełni księżyca, bo właśnie wtedy przemierza Lublin czechowiczowski Wędrowiec. Jest to droga
w miejsca dobrze nam znane oraz te, które zniknęły już z mapy Lublina. Wędrówkę ułatwia nam wydawany co roku, specjalnie na tę okazję, przewodnik zawierający tekst "Poematu
o Mieście Lublinie", fragmenty "Ilustrowanego przewodnika po Lublinie" z 1931 r. oraz przedwojenne pocztówki z kolekcji Zbigniewa Lemiecha.
· wrzesień – Europejskie Dni Dziedzictwa
Europejskie Dni Dziedzictwa są organizowane w Polsce z inicjatywy Rady Europy i pod patronatem Unii Europejskiej, na wzór francuskich "Dni otwartych zabytków".
Oficjalne otwarcie Dni odbywa się na początku września w jednej ze stolic europejskich.
Celem Europejskich Dni Dziedzictwa jest:
- poznanie przez ludność lokalną otaczających ich zabytków,
- odkrywanie uniwersalnej wartości zabytków,
- kształtowanie tożsamości kulturowej,
- zwrócenie uwagi na wartość zabytków i potrzebę ich ochrony poprzez udostępnienie zabytków i innych dóbr kultury na co dzień niedostępnych albo których zwiedzanie wiąże się z opłatami,
- kształtowanie postawy pełnej akceptacji i zrozumienia dla dokonań przeszłości.
W ramach obchodów Europejskich Dni Dziedzictwa Ośrodek udostępnia nieodpłatnie Lubelską Trasę Podziemną.
· 9 września – rocznica śmierci Józefa Czechowicza (1939 r.)
· 29 września - Misterium Dzwonu
29 września jest dniem dedykowanym św. Michałowi Archaniołowi, historycznemu patronowi miasta Lublina, a także dawnego kościoła farnego. Fara dziś już nie istnieje. Została rozebrana w połowie XIX stulecia. Pozostał po niej pusty plac i nieliczne rozproszone “pamiątki”. Jedną z nich jest dzwon – dzwon św. Michała przygarnięty życzliwie przez mury Wieży Trynitarskiej. Co roku mieszkańcy Lublina mają okazję samodzielnie w niego uderzyć - jest to symboliczne przypomnienie dawnego patrona miasta i poświęconego mu, nieistniejącego kościoła. W czaszy dzwonu św. Michała znajduje się nowe serce, które w 2001 roku wypełniło pustkę po oryginalnym, dawno zaginionym. Pierwszy raz jego dźwięk usłyszeliśmy podczas “Misterium Dzwonu” na Placu po Farze w 2001 roku
· 9 listopada (1942 r.) - likwidacja getta na Majdanie Tatarskim
W kwietniu 1942 roku pozostałych w mieście Żydów przesiedlono do „małego getta" na Majdanie Tatarskim. Podczas ostatecznej likwidacji tego getta 9 listopada 1942 r. część osób rozstrzelano na miejscu a około 3000 ludzi zaprowadzono do obozu koncentracyjnego na Majdanku.
W 2006 roku nagraliśmy wspomnienia prof. E. Soczewińskiego, który opowiedział nam o przesiedleniu swojej rodziny i innych polskich rodzin z Majdanu Tatarskiego do domów pożydowskich na terenie zlikwidowanego małego getta na Podzamczu oraz wskazał nam dokładne granice getta utworzonego przez hilterowców na Majdanie Tatarskim. Udało się również zebrać kilka relacji Żydów, przebywających w tym gettcie do listopada 1942 roku (projekt „Lubliniacy. W poszukiwaniu Lublina w Izraelu”).
Co roku, dnia 9 listopada przypominamy o kolejnej rocznicy likwidacji getta na Majdanie Tatarskim. Tego dnia razem z młodzieżą ze szkól lubelskich spotkamy się przy ostatniej latarni miasta żydowskiego i przechodzimy na dzielnicę Tatary - w miejsce, gdzie zostały zamordowane żydowskie dzieci i ich opiekunki przywiezione z ochronki przy ul. Grodzkiej 11.
Od października 2006 roku Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” podjął działania mające na celu zebranie dokumentacji służącej zlokalizowaniu miejsca mordu dzieci żydowskich z sierocińca. Dotarliśmy do świadków tego mordu. Chcemy, aby zgromadzona dokumentacja pozwoliła mieszkańcom Lublina upamiętnić tamto zdarzenie.
|
Tu możesz kupić on-line wydawnictwa Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN"
