UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to). Więcej informacji znajdziesz tutaj.
TEATRNN.PL              Zapraszamy na nową stronę Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" pod adresem: teatrnn.pl!   
TNN.PL > Pamięć Miejsca  > Wielokulturowość > Brama Pamięci - lubelscy Żydzi > Życie codzienne lubelskich Żydów
Chanuka - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie

Różne przykłady chanukij. Źródło:http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Hanukkah1.jpg Święto Chanuki obchodzone przez lubelskich Żydów było wydarzeniem upamiętniającym zwycięskie powstanie i cud rozmnożenia oliwy. Przypadało w okolicy chrześcijańskiego Bożego Narodzenia i miało z nim kilka elementów wspólnych np. rozdawanie prezentów.

Geneza święta
Chanuka zwana inaczej świętem świateł była obchodzona od 25 kislew do 2 tewt (przełom listopada i grudnia). Była upamiętnieniem zwycięskiego powstania Machabeuszy w obronie wiary w jednego Boga, gdy za panowania Antiocha IV Epifanesa, próbowano w Judei narzucić religię grecką. Powstaniem kierował Juda Machabeusz, syn kapłana z rodu Hasmodeuszy - Matatiasa. Po zwycięskiej batalii w miesiącu kislew powstańcy wkroczyli do Jerozolimy i przystąpili do odnowy świątyni, wyrzucając z niej pogańskie posągi i na nowo zapalili światło menory. Chanuka jest także upamiętnieniem cudu, dokonanego  w odbudowanej świątyni. Znaleziono wtedy jeden dzbanuszek świątynnej oliwy, który nie mógł wystarczyć na utrzymanie światła menory. Jednak stał się cud i wystarczyło go na okres ośmiu dni potrzebnych do wytłoczenia nowego zapasu oliwy. Święto to jest upamiętnieniem tamtych wydarzeń - przywrócenia na nowo kultu świątynnego.
 
Przebieg święta
Ważnym przedmiotem, używanym codziennie podczas ośmiu dni święta jest specjalny dziesięcioramienny świecznik ? chanukija lub inaczej lampka chanukowa, różniący się od menory układem ramion. Menora ma 6 lamp na przeciwległych ramionach i jedną na środku, natomiast chanukija ma 8 lamp na przeciwległych ramionach i jedną środkową lampę. Każda z 8 świeczek symbolizuje kolejne dni trwania cudu, a dodatkowa pełni funkcję świecy zapalającej (nazywana jest szamesem od hebr. pomocnik), gdyż nie wolno odpalać jednej świecy od drugiej. Zapalania ustawionej w oknie domu chanukiji dokonuje (kolejno po jednej świecy) codziennie wieczorem, przy asyście całej rodziny najstarszy mężczyzna.Wypowiada błogosławieństwo chwaląc Boga za cud Chanuki, a następnie cała rodzina śpiewa hymn Maoz cur opowiadający o Bogu, który w każdym pokoleniu wybawia swój lud od cierpień i prześladowań. Światło chnukiji nie może służyć żadnym praktycznym celom, nie może ich też zapalać osoba będąca w żałobie. Podczas tego święta nie należy pracować i studiować Tory, zakazany jest również post. W synagodze czytane są fragmenty Księgi Liczb, Księga Judyty oraz utwory religijne  poświęcone męczennikom.
 
Zwyczaje chanukowe
Drejdl.Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Dreidel_001.jpgChanuka była dla lubelskich Żydów świętem rodzinnym, dzieci obdarowywano prezentami - słodyczami i drobnymi monetami. Pieniądze otrzymywali również mełamedzi i ich pomocnicy, a także kantorzy, szamesi i służba. Radosny czas wspólnego święta sprzyjał rodzinnym grom, gdyż w tym czasie dozwolone były wszelkie gry, nawet hazardowe potępiane przez judaizm. Dzieci lubiły szczególnie grę w drejdla (jidysz bączek). Opowiadano sobie zagadki, bajki i opowieści. Wśród świątecznych potraw dominowały placki smażone na oleju i pączki. Święto Chanuki, podczas którego Żydzi oczekiwali na cud jest częstym tematem utworów Singera, których akcja rozgrywa się na Lubelszczyźnie m.in. W opowiadaniu "Dziedzic" z cyklu opowiadań ?Moc światła: osiem opowieści chanukowych?, którego akcja rozgrywa się w Biłgoraju.
 
Literatura
 
Gal-Ed E., Księga świąt żydowskich. Warszawa 2005.

Kameraz-Kos N., Święta i obyczaje żydowskie, Warszawa 2000.

                                                                                                                           Opracowała Emilia Kalwińska

 

 



Dom i rodzina w życiu lubelskich Żydów, Szabat - obrzędy i obyczaje w Lublinie, Gry i zabawy dzieci żydowskich, Pascha - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Szawuot - obrzędy i obyczaje na Lubleszczyźnie, Jom Kippur - obrzędy i obyczaje na Lubleszczyźnie, Rosz Ha-Szana - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Sukot i Simchat Tora - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Purim - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Chanuka - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie, Tisza be-Aw - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie,

-->

Kopiowanie zamieszczonych materiałów i ich wykorzystywanie bez zgody autorów jest zabronione
1997 - ; Wszystkie prawa zastrzeżone; Ośrodek Brama Grodzka - Teatr NN, ul Grodzka 21, 20-112 Lublin

powered by prot hosting serwery

Wspłpraca: